نخست استفراغ ماده بايد كردن آنگاه همين طريق مرعى داشتن ليكن اگر دم غالب بود فصد بايد كردن و اگر صفرا غالب باشد بشير خشت و سنا بفلوس خيار شنبر در مغلى حامض يا در نقوعى نرم يا بهر دو مطبوخ عناب و سفستان و آلو تخفيف ماده كردن در هرچند روز يك نوبت و غذا از جنس آش جو به گوشت خروس جوجه يا بزغاله كه كدو يا بقول ملب و شيرهء خشخاش در ان باشد مناسب بود و آنجا كه سبب سوء المزاج سرد ساده بود خلاف دلائل سوء المزاج گرم بدان شاهد باشد بسيار نگاه بايد داشتن تا شش گرم شود يا بر خلاف سوء المزاج خشك بود و اسباب خشكى چنانچه در ضيق گفته شد آن گواهى دهد همان علاج ضيق خشك بايد كردن و اگر ماده سوداوى با آن باشد برفق تمام و حيل استفراغ سودا بايد كردن و از چيزهاى سوداانگيز دور بودن و خفيفى از علاج ماخوليا نافع آيد و آنجا كه سبب سوء المزاج تر بود از جهت ترى عضو مجاورت يا مرور رطوبات نزله و غيره خرخر نفس كردن دليل نبض بر آن دال بود تدابير خشكىفزا به كار داشتن و چون مواد رطبه غالب باشد هر دو سه چار روز تلئين و استفراغ بلغم و رطوبات بايد كردن و آنجا كه سبب مشاركت و مجاورت عضوى ديگر باشد بعلاج آن عضو و آن مرض سرفه بر طرف شود و آنجا كه سبب براعة السعال باشد نخست فصد و استفراغ خلط حار بايد كردن و غذاها و شربتها خنك به كار داشتن و تدابيرى كه در بثرات حلق گفته شد غير غرغره ديگر جمله اينجا مفيد باشد بيان تدابيرى كه در اكثر سرفهاى مزمن نافع آيد و بدانكه هر مرضى كه كهنه و مزمن گردد و سرد شود و هيچ تدبيرى سردىفزا نافع نيايد و به بتخصيص در سرفه كهنه كه سبب حركت غير طبيعى شش و قصبهء مواد تر و خام بدانجا پيوسته اندك‌اندك مائل باشد و شش را از كثرت رطوبات برود قى غير طبيعى حاصل بود تدبير سرد و سبب دورى مرض گردد مع ذلك چون در اصل حركت شش بمقتضاى طبيعتست نه برحسب اراده رطوبتى اين عادت حركت او جهت ادنى سببى چون هواى سرد مثلا ويرا زور زائل گرداند فلهذا تدبيرى كه جامع بود در گرم كردن شش و منع حركت معتاد به كار بايد داشتن و آنچه درين ابواب بسى آزموده است يكى دم گرفتن‌ست و نفس چنانست كه از سحرگاه تا شام از جامهء خواب بر نبايد خواستن و سخن نبايد كردن و سر و روى را از هواى بيرونى نگاه بايد داشتن و بينى بر بالين نهاده به روى خفتن و مالينه غالب بر روى نهاده داشتن و دم را آن مقدار كه تواند گرفتن